वाऱ्याच्या दिशेचा अधिक चांगला वापर केल्यास व्यावसायिक विमानांमधून होणारे कार्बन उत्सर्जन सुमारे १६ टक्क्यांनी कमी केले जाऊ शकते.
व्यावसायिक विमाने उड्डाण चालू ठेवण्यासाठी पुरेशी ऊर्जा निर्माण करण्याकरिता मोठ्या प्रमाणात इंधन वापरतात. विमान इंधनाच्या ज्वलनामुळे वातावरणातील हरितगृह वायूंचे प्रमाण वाढते, जे जागतिक तापमानवाढ आणि हवामान बदलासाठी जबाबदार आहे . सध्या, विमानांमधून होणारे कार्बन उत्सर्जन हे मानवनिर्मित CO2 च्या एकूण स्रोतांपैकी सुमारे २.४% आहे. विमान वाहतूक क्षेत्राच्या वाढीमुळे हा आकडा वाढण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे, विमानांमधून होणारे कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी आणि कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी नवीन मार्ग शोधणे अत्यावश्यक आहे. विमानांमधून होणारे कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यासाठी अनेक मार्गांचा विचार केला गेला आहे. त्यापैकी एक म्हणजे, विशेषतः लांब पल्ल्याच्या उड्डाणांमध्ये वाऱ्याच्या दिशेचा फायदा घेणे.
विमान वाहतुकीत इंधनाचा वापर कमी करण्यासाठी वाऱ्याच्या दिशेचा वापर करण्याची कल्पना नवीन नाही, परंतु तिला मर्यादा होत्या. अवकाश आणि वातावरणीय विज्ञानातील प्रगतीमुळे आता संपूर्ण उपग्रह कव्हरेज आणि जागतिक वातावरणीय डेटासेट शक्य झाला आहे. युनिव्हर्सिटी ऑफ रीडिंगच्या संशोधक पथकाला असे आढळले आहे की, वाऱ्याच्या दिशेचा अधिक चांगला वापर केल्यास लंडन आणि न्यूयॉर्क दरम्यानच्या अटलांटिक महासागरावरील उड्डाणांमध्ये १६% पर्यंत इंधनाची बचत होऊ शकते. या पथकाने १ डिसेंबर २०१९ ते २९ फेब्रुवारी २०२० दरम्यानच्या सुमारे ३५,००० अटलांटिक महासागरावरील उड्डाणांचे विश्लेषण केले आणि कमीत कमी वेळेचे मार्ग शोधण्यासाठी 'ऑप्टिमल कंट्रोल थिअरी'चा वापर केला. या निष्कर्षांनुसार, सामान्य प्रत्यक्ष उड्डाण मार्ग आणि इंधन-बचत करणारे मार्ग यांच्यात शेकडो किलोमीटरचे अंतर असल्याचे दिसून आले. या सुधारणेमुळे तांत्रिक प्रगतीसाठी कोणताही नवीन भांडवली खर्च न करता अल्पावधीत कार्बन उत्सर्जन कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
***
स्त्रोत:
वेल्स सीए, विल्यम्स पीडी., आणि इतर २०२१. इंधन-अनुकूलित मार्गाद्वारे ट्रान्सअटलांटिक विमान प्रवासातील उत्सर्जन कमी करणे. एन्व्हायर्नमेंटल रिसर्च लेटर्स, खंड १६, अंक २. २६ जानेवारी २०२१ रोजी प्रकाशित. DOI: https://doi.org/10.1088/1748-9326/abce82
***
